آن وجود مركب از ماهيت و وجود باشد ، لازم مىآيد كه واجب الوجود در موجوديت به غير خود محتاج باشد ، زيرا كه جزء بالضروره غير كل است ، خواه وجود در اين فرض واجب باشد يا ممكن . - و حال آنكه بطلان اين احتمال از راه ديگر نيز ثابت مىشود ، و او اينست كه در اين صورت واجب الوجود مركب مىباشد و هرمركب محتاج است و هرمحتاج ممكن ، چنان كه در مسأله اثبات احديت صرفه و بساطت حقه بتفصيل تمام مذكور خواهد شد ، و از اين جهت است كه در اثبات عينيت وجود به اين احتمال متعرض نشده‌اند و اين برهان محكم البنيان به اين نحو از بيان و تبيان از مواهب الهيه و از خصايص اين رساله است و در كتب الهى و كلام به نظر قاصر اين فقير نرسيده است الحمد للّه ملهم انوار العلوم و المعارف . [ بيان آنكه وجود تمام حقيقت حق و حقيقت او صرف وجود و نور صرف است ] برهان دوم بر اين مسأله شريفه كه فى الحقيقه ام المسائل است در مسايل ربوبيات چنان كه در هرمسأله مسأله به اين معنى اشاره خواهم نمود برهانيست كه شيخ در الهيات شفا و بهمنيار در الهيات كتاب تحصيل و محقق طوسى در كتاب تجريد و صدر محققين در امور عامه اسفار اربعه و در كتاب مبدأ و معاد ، اقامه نموده‌اند و آن برهان اينست كه هرگاه تمام حقيقت واجب الوجود وجود صرف خارجى نباشد بلكه ماهيتى از ماهيات باشد ، هرآينه وجود زايد مىباشد بر او و صفت مىباشد از براى او ، و الا چگونه مناط موجوديت واجب الوجود بالذات مىتواند شد ، و اين وجود زايد امر عينى و موجود خارجى و صفت عينيه مىباشد . زيرا كه كلام در مفهوم وجود و افراد اعتباريه و اضافيه او نيست زيرا كه آنها زايدند بر ذات واجب الوجود در نزد كل چنان كه در لمعات سابقه اشاره نمودم و بالضروره آن امر زايد عينى محتاج است بمؤثرى و جاعلى ، زيرا كه مفروض اينست كه واجب الوجود نيست بلكه زايد است بر حقيقت او و ممتنع الوجود نيز نيست زيرا كه موجود است ، پس لا محاله ممكن خواهد بود ، و هرممكن محتاج است به علت ، چنان كه در همه مذكورات در لمعات سابقه مذكور گرديد آن مؤثر و موجد يا ذات و ماهيت واجب الوجود است ، يا غير او ، در صورت اول لازم تسلسل است يا تقدم شىء بوجود خود بر وجود خود ، لازم محال است ، پس ملزوم نيز محال خواهد بود . بيان